Malarstwo pompejańskie — malowidła skąpane w popiele

Inspiracją do napisania tego artykułu są liczne malowidła ścienne, które zostały nie tak dawno odkryte w Pompejach. Co ciekawe, te dzieła sztuki odkopano spod ton popiołów zgromadzonych na terenie tego miasta. To znalezisko umożliwiło archeologom na odtworzenie historii sprzed blisko dwóch tysięcy lat! Malarstwo pompejańskie pozwoliło wyróżnić aż cztery style, jakimi posługiwano się w Pompejach do dekorowania różnych obiektów architektonicznych. 

Obrazy olejne zaczęto tworzyć stosunkowo późno, jeśli weźmiemy pod uwagę historię globalną świata. Na wiele lat przed tym, jak zaczęto pokrywać płótna farbą, istniała potrzeba uwieczniania różnych scen na ścianach budynków. Malarstwo pompejańskie jest doskonałym przykładem tego zjawiska. Dzieła odkopane spod ton popiołu obecnie są określane mianem stylu inkrustacyjnego lub strukturalnego. Warto w tym miejscu wspomnieć, iż grafiki te charakteryzowały się przede wszystkim stosowaniem różnego rodzaju sztukaterii, których zadaniem było imitowanie płyt alabastrowych lub marmuru. 

Jakie cechy ma malarstwo pompejańskie?

Na początku trzeba zaznaczyć, iż malarstwo pompejańskie niejedno ma imię i wyróżniamy aż cztery stylistyki, jakie mogą być określane tym właśnie mianem. 

Styl pompejski pierwszy to przede wszystko dekoracje ścienne, w których widać liczne elementy sztukaterii. Ich podstawowym zadaniem miała być próba imitowania materiałów takich jak już wcześniej wspomniany marmur oraz alabaster. Płyty wykonane z tychże kruszców umieszczano na ścianach. Dzięki nim płaszczyzny ścienne mogły zostać podzielone na trzy części biegnące poziomo. Najniżej zlokalizowany pas był przeznaczony na to, aby móc na nim zaprezentować imituje części takich jak ortostaty i cokoły. Część pośrednia musiała być koniecznie zwieńczona gzymsem udekorowanym ząbkami. Zaś najwyższy pas prezentował się jako gładka, biała ściana (w niektórych przypadkach również przyozdobiona gzymsem.

Tak zwany styl pompejski drugi

Jak już wspominałem, malarstwo pompejańskie ma wiele oblicz. Drugim z nich, którego cechy charakterystyczne są prawdziwie widoczne, było to rozwijające się pomiędzy 90. a 15 rokiem przed naszą erą. Sztuka ta została wówczas wzbogacona tzw. obrazami iluzjonistycznymi, na których artyści przedstawiali nie tylko piękne elementy krajobrazu, ale również liczbę motywy architektoniczne. 

W tym konkretnym przypadku dekoracja miała wpływać na optyczną możliwość powiększania wybranych pomieszczeń. W tym samy czasie zaczęto wdrażać rozwiązania jakie jak umieszczanie na ścianach imitacji obrazów tablicowych oraz zastępowanie elementów sztukateryjnych ich odpowiednikami ze świata malarstwa. 

Inną istotną zmianą było wprowadzenie pejzażu ogrodowego wspólnie z architekturą ogrodową. Kompozycje wówczas tworzone były tak, aby pokrywać całą przestrzeń ścienną, zachowując jednocześnie pewien specyficzny rodzaj przezroczystości. 

Styl pompejski trzeci — co warto o nim wiedzieć?

To malarstwo pompejańskie to jakby wersja 3.0. Styl ten czasami bywa nazywany orientalnych albo egiptyzującym. Zgodnie z jego założeniami tworzono od około 20. do 50. roku naszej ery. 

Najbardziej charakterystyczną cechą tej stylistyki było to, że zrezygnowano wówczas ze wszelkich form, których zadaniem było tworzenie swego rodzaju iluzji. Zastąpiono ten zabieg ścisłą symetrią dzielącą ściany oraz dołączeniem tak zwanego środka kompozycji danej dekoracji.

Ściany zaczęto dzielić na części pionowe i poziome. Wciąż uważano, że podział ba wymienione w pierwszym akapicie trzy pasy poziome składające się z cokołu, środka i gzymsu, są w pełni racjonalnym rozwiązaniem. 

Jeśli chodzi o kwestie estetyki samej w sobie, to zaczęto odwoływać się do tematyki do pejzażu rodem z Egiptu. Uwieczniano na obozach także elementy tamtejszej fauny. 

Ciekawe jest to, że w opisywanym przeze mnie okresie postanowiono również o wprowadzeniu rozwiązania w postaci prawdziwych figur, a nie tylo ich imitacji. Można z powodzeniem mówić, że była to jedna z pierwszych prób zobrazowania trójwymiarowości. 

Czwarty rodzaj stylistyki pompejskiej

Czas trwania stylu pompejańskiego czwartego przypada na lata od 50 do 100 naszej ery. Ten rodzaj estetyki zdobył najwięcej ucznia właśnie w Pompejach. Malunki zgodne z jego głównymi założeniami odnalezione zostały podczas prac, które to wiązały się z planem odbudowy tejże metropolii po tym, jak musiała zmierzyć się ona z niebezpiecznym trzęsieniem ziemi (doszło do niego po 63 roku naszej ery). 

Tym razem artyści skupiali się głowie na tym, aby podjąć próbę stworzenia perfekcyjnej iluzji głębi. Jeśli chodzi o ulubione motywy malarzy tamtych czasów, to z pewnością należały do nich ryby, ptaki, owoce, a także naczynia wykonane ze szkła i wypełnione wodą. Niekiedy malowano także portrety. 

Od zawsze powtarzam, że malarstwo olejne (i nie tylko) to dziedzina niezwykle fascynująca. Mam nadzieje, że udowadniam to Państwu przy okazji każdego z artykułów publikowanych na łamach tego bloga, jak również za każdym razem, gdy prezentuje Wam swoje najnowsze dzieła (obrazy olejne).