Malarstwo abstrakcyjne — kilka słów o technice

Malarstwo abstrakcyjne od zawsze wzbudza skrajne emocje. Jedni tę formę sztuki kochają, inni jej nie znoszą. Nie ma w tym przypadku żadnych kompromisów, ponieważ abstrakcja jest zbyt konkretna, aby mogła być komukolwiek obojętna. Pierwsze obrazy zachowane w tej właśnie stylistyce zostały stworzone przez Pablo Picassa oraz Georga Braque’a. Wszystko to miało miejsce w Paryżu w latach do 1912 do 1914. 

Wówczas wyodrębniony został nurt, nazywany kubizmem. Miał on być zupełnie nowym sposobem łączenia ze sobą przedmiotów i rozmaitych figur w geometryczne płaszczyzny. Picasso  i Braque opracowali nowe metody i wprowadzili do swoich obrazów rzeczywiste elementy. Jakie? Na przykład gazety (przyklejali je do płótna). Właśnie w taki sposób powstały pierwsze kolaże, które obecnie są uznane za pełnoprawną formę sztuki współczesnej. 

Malarstwo abstrakcyjne — inspiracje

Artyści abstrakcyjni z Europy byli wyraźnie zainspirowani kubizmem. Tworzyli oni kolejne dzieła sztuki, które jasno nawiązywały do tego nurtu. Z kolei malarze ze Stanów Zjednoczonych rozwinęli kwestię eksperymentalnego podejścia do technik oraz znacząco rozszerzyli wachlarz stosowanych w procesie twórczym materiałów. Oczywiście osoby działające w taki sposób zapewne nie miały świadomości, iż zajmą one tak ważne miejsce w historii. Rozwój sztuki abstrakcyjnej na każdym etapie był prawdziwie fascynujący i — przede wszystkim — inspirujący. 

Warto zwrócić uwagę na zagadnienie politycznej rewolucji w Rosji, do której doszło w latach dwudziestych XX wieku. To właśnie wtedy w tym państwie rozkwitł nurt, zwany konstruktywizmem. Podążając za słowami wypowiedzianymi przez Vladimira Tatlina „Sztuka w życie”, wielu konstruktywistów decydowało się na użycie metody druku oraz projektowania — chodzi między innymi o typografię oraz oczywiście o poszerzenie kanałów dystrybucji swoich dzieł. 

Konstruktywizm całymi garściami czerpał z kubizmu. Z powodzeniem można mówić o tym, iż był to zupełnie nowy i zdecydowanie rewolucyjny język sztuki. Jednak malarstwo abstrakcyjne w ogóle nie było zależne od form literackich, czy też klasycznych odniesień, które stanowiły niezbędny element służący do zrozumienia wyrazu artystycznego z XIX wieku. 

Historia abstrakcji

Jeśli chodzi o historyczne dzieje dotyczące dziedziny, jaką jest malarstwo abstrakcyjne, to warto zwrócić szczególną uwagę na zdarzenia, które miały miejsce w Stanach Zjednoczonych. Niektórzy nazywali to „sztuką dla sztuki”. Zwolennikiem takiego właśnie określenia był choćby Clement Greenberg. Wszystko to miało bezpośredni związek z prawdziwym, codziennym życiem. Chodziło przede wszystkim o to, aby skupiać się na tym, z czego właściwie powstają obrazy olejne.

Według Clementa Greenberga współczesne formy malarstwa zaczęły się mniej więcej wtedy, gdy światu okazał się niejaki Edouard Manet. Dopiero później stopniowo udoskonalano różnego rodzaju techniki poprzez szereg ruchów. Mowa jest w tym przypadku między innymi o impresjonizmie, postimpresjonizmie oraz — wspomnianym już wcześniej — kubizmie. 

Co było dalej?

Po zakończeniu się II wojny światowej Greenberg był pierwszym Amerykaninem, który publicznie wspierał Jacksona Pollocka — artystę, jaki zasłynął nowatorska techniką malowania. Pollock kapał i wylewał farb na płótna. Jego głównym celem było uzyskanie efektu rozlewających się barw na całej powierzchni obrazu. Miało to wręcz sprawiać wrażenie, jakoby zupełnie stracił on kontrolę nad tym, co dzieje się w obrębie jego własnego obrazu. Malarstwo abstrakcyjne rozwijało się dzięki eksperymentalnemu podejściu do sztuki. Inaczej tego zjawiska określić się po prostu nie da. 

Z kolei Helen Frankenthaler poszła o krok dalej i postanowiła rozrzedzić farby olejne przy pomocy terpentyny, a następnie mieszanki też używała do barwienia płótna, którego wcześniej nie zagustowała. 

W 1959 roku Frank Stella wystawił swoje „czarne obrazy”. Wykonane one były przy pomocy systematycznego nakładania farby przygotowanej w warunkach domowych na płótno. Miało to postać dość szerokich pasków i przerw pomiędzy nimi, jakie przypominały prążkowaną linię. 

Malarstwo abstrakcyjne bazowało i bazuje nadal na kreatywności twórców. Stosowane techniki i wykorzystywane w procesie twórczym materiały, miały zwracać uwagę odbiorców na „płaskość” oraz kształt samego płótna. Całe to zamienianie wymuszało niejako idee Greenberga.

Wspomniani wcześniej artyści tworzyli swoje dzieła, mając jednocześnie świadomość, iż zabezpieczą oni sobie w taki sposób miejsce w historii. Swoistym zadaniem ich prac było przetrwanie próby czasu i dotarcie do kolejnych pokoleń. W końcu trzeba mieć na względzie to, że papier gazetowy żółknie, farby bledną i kruszą się, a niezagruntowane płótno wreszcie zostanie „zjedzone” przez terpentynę. Jedyne co zawsze ma szansę pozostać nienaruszone, to forma i technika, jaką posłużył się w swojej pracy dany artysta.